Экс­по­нат­лар са­ны ар­та то­ра. Күп­тән тү­гел ге­нә, мә­сә­лән, без­гә ис­ке па­те­фон, те­ле­фон, сөл­ге, ки­тап­лар ки­тер­де­ләр. 8 зал­да (“Бо­рын­гы за­ман”, “Ха­лык­лар кү­че­ше”, “Бол­гар чо­ры”, “Тор­мыш”, “Дин”, “Кос­тюм­нар һәм көн­кү­реш”, “И­де­о­ло­-
ги­я”, “Чир­ме­шән­нең бар­лык­ка ки­лү­е­нә - 275 ел”) урын ал­ган экс­по­нат­лар ара­сын­да XIV га­сыр­да ба­сыл­ган ки­тап­лар, XIX га­сыр­да чык­кан Коръ­ән, XII га­сыр тәң­кә­лә­ре, 1909 елгы кылычлар  һәм баш­ка­лар – иң  кыйм­мәт­ле­лә­ре.

Му­зей­да ае­на ур­та­ча 250ләп ке­ше бу­ла. Без га­и­лә­ләр­гә, кол­лек­тив­лар­га да экс­кур­си­я­ләр оеш­ты­ра­быз. Рес­пуб­ли­ка­ның күп­че­лек ра­йон­на­рын­нан, хәт­та Аме­ри­ка­дан, Мәс­кәү өл­кә­сен­нән, Вол­гог­рад, Крас­но­ярс­кий, Чи­лә­бе шә­һәр­лә­рен­нән ку­нак­лар, як­таш­ла­ры­быз му­зей­да бу­лып кит­те­ләр.

Та­тар һәм рус тел­лә­рен­дә оеш­ты­ры­лу­чы экс­кур­си­я­ләр­гә за­каз­лар ка­бул итә­без. Ан­нан соң, та­рих фә­нен­нән бил­ге­ле те­ма бу­ен­ча дә­рес­ләр дә үт­кә­ре­лә. Аны гыйль­ми хез­мәт­кәр Ва­лен­ти­на За­ха­ро­ва алып ба­ра. Га­дә­ти дә­рес­ләр­дән аер­ма­лы бу­ла­рак, алар уку­чы­лар кү­ңе­лен­дә озак­ка ке­реп ка­ла.

Без авыл му­зей­ла­ры һәм баш­ка му­зей­лар бе­лән элем­тә­дә то­ра­быз. Әле күп­тән тү­гел ге­нә Әл­мәт ра­йо­ны­ның Ел­хо­вый авы­лы му­зее хез­мәт­кәр­лә­рен ка­бул ит­тек. Алар үз­лә­рен­дә үт­кәр­гән са­мавыр­лар күр­гәз­мә­сен без­дә дә оеш­ты­рыр­га те­ләк бел­дер­де­ләр. Го­му­мән, күр­гәз­мә­ләр­не еш­рак оеш­ты­рыр­га ты­ры­ша­быз. Озак­ла­мый як­таш­ла­ры­быз – Виль­да­нов­лар­ның кар­ти­на­ла­рын­нан күр­гәз­мә ясар­га җы­е­на­быз. Күр­гәз­мә за­лын­да алар­ның 40лап эш­лә­ре урын ала­чак.

Рес­пуб­ли­ка­да­гы 100дән ар­тык му­зей­  ара­сын­да ба­ры без­нең му­зей­га ке­рү ге­нә буш­лай. Без­гә те­лә­гән ке­ше ке­реп та­ри­хы­быз, үт­кән­нә­ре­без бе­лән ир­кен­ләп та­ны­ша ала. Күб­рәк ра­йон үзә­ген­дә­ге кол­лек­тив­лар, мәк­тәп уку­чы­ла­ры кил­сен иде. Алар мон­да үз­лә­ре өчен кы­зык­лы күп мәгълүматлар та­ба­чак­лар.

Му­зей эше күп­кыр­лы. Әй­тик, экс­по­нат­лар­ны сак­лау­ның үз ка­гый­дә­лә­ре бар. Һәр ел са­ен фонд­та­гы кол­лек­ци­я­ләр­нең бар­лы­гы­на тик­ше­рү үт­кә­ре­лер­гә ти­еш. Без әле бу эш­не тө­гәл­лә­дек ке­нә.

Сүз уңа­ен­да, му­зей­да “Мә­га­риф поч­ма­гы” ясар­га уй­лый­быз. Мо­ның өчен ма­те­ри­ал­лар туп­лый баш­ла­дык ин­де. Элек мәк­тәп­ләр­дә кул­ла­ныл­ган әй­бер­ләр: уку әс­бап­ла­рын, уку­чы­лар­ның ки­рәк-ярак­ла­рын, мө­һим до­ку­мент­лар ки­те­рү­че­ләр­гә бик рәх­мәт­ле бу­лыр идек.

Ан­нан соң без­нең яңа ки­те­рел­гән экс­по­нат­лар­ны сак­лау уры­ны – бүл­мә ки­рәк, аңа ти­мер ишек ур­наш­ты­рып, киш­тә­ләр ку­я­сы бар. Бу проб­ле­ма­ны да хәл итәр­без дип уй­лыйм.

Ал­маз За­ки­ров,

ту­ган  як та­ри­хы му­зее ди­рек­то­ры.          

Кадрия Гамирова  фотосы.